ताजा समाचार
खोटाङमा दुर्लभ रातो माछा निकालिरहेका दुई जना पक्राउ, || साकेला गाउपालिकाका ४ युवाद्धारा ड्रागन फ्रुटको खेती सुरु, || एकल महिला तथा आमा समुहलाई बाखा् वितरण, || वन्यजन्तुपीडित १६ जना किसानले पाए आर्थिक राहत || गाईघाट बजार डुबान , स्थानीयमा छायो त्रास, || दलित संघर्ष समितिको दिक्तेलमा अन्तरक्रिया कार्यक्रम सम्पन्न , || देम्बा डांडामा मुक्ति मण्डल गुम्बा चैत्य निर्माण हुदै, || खोटाङमा विध्युत अवरुद्ध, सेवाग्राहीहरुको काम प्रभावित, || लिफ्टिङ प्रविधिको प्रयोगबाट भण्डारेघाटमा आइपुग्यो सुनकोशीको पानी, || दिप्लुङ निगालबासमा भयो पहिलोपटक केन्द्रिय विद्युत उद्घाटन, स्थानिय भए हर्षित, || बाकाचोलमा स्थानियसँग समन्वय नगरी आयोजना सञ्चालन गर्न खोज्दा स्थानियहरु उत्रिए || खोलामा बाढी आउदा उदयपुरको मैङ्खुमा धानबालीमा पुग्यो क्षेति, || नेपाली कांग्रेसको प्रजातान्त्रिक सम्पर्क महासंघ जिल्ला तदर्थ १७ सदस्य समिति || देम्बाडाँडा पुग्ने पदमार्ग निर्माण कार्य सम्पन्न || दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउपालिकामा प्रत्येक विद्यालयको कार्य तालिका निर्माण गर्ने तयारी, || केपिलासगढी गाउपालिकाले विपन्न,ज्येष्ठ नागरिक र दलितलाई कम्बलसँगै आर्थिक सहयोग प्रदान || लिखु गाउँपालिकाका एक युवक कोरोनामुक्त, जिल्लामा संक्रमितको संख्या ४ पुग्यो, || पूर्व भोजपुर जिल्ला सेक्रेटरी पक्राउ परे || याम्खामा बाँदरको आतंकबाट किसानहरु हैरान, ७ घर विस्तापित, || उदयपुरमा जंगली हात्तिको आतंक, || सोलुखुम्बु :ढोका छोएको निहुँमा दलित बालक कुटपिट गरेको कसुरमा दुई || दिप्रुङ गाउपालिकाले मासिक १ हजारका दरले पोषण भत्ता वितरण गर्दै, || खोटाङमा बाँदर आतंकबाट किसानहरु हैरान, || ऐसेलुखर्कमा लामो समयदेखि टेलिफोन सेवा ठप्प, स्थानिय सेवाग्राही बन्दै || दिक्तेलरुपाकोट मझुवागढी नगरपालिकामा आप्रवासीहरुको सञ्जाल गठन, || त्रिधार्मिक स्थल हलेसी गुफाको थप संरक्षण गर्ने तयारी, || खोटाङको दुइ स्थानिय तहका १८ जनाको पिसिआर रिपोर्ट नेगेटिभ, || खोटेहाङमा जडिबुटीे परिचयात्मक कार्यक्रम सम्पन्न, || पत्रकार दमन राईले पाएको खेलकुद पुरस्कार ,राष्ट्रिय आविस्कार केन्द्रलाई सहयोग || खोटाङ प्राकृतिक प्रकोप सहयोगकोषद्धारा अग्नि पिडितलाई आर्थिक सहयोग प्रदान, || दिक्तेलमा १० बेडको‘होल्डिङ’ सेन्टर बनाइयो, || खोटाङमा हालसम्म ४७५ जनाको पिसिआर परिक्षण, १० जनामा कारोना पुष्टि, || सोलुखुम्बु :रेडक्रस सोलुखुम्बुको एम्बुलेन्स २ बर्ष देखि बेबारिसे । || उदयपुर वोक्सेका एक वद्ध दुइहप्तादेखि वेपत्ता , परिवार चिन्तित, || सोलुखुम्बु:ढोका छोएको निहूँमा कुटपिट गर्नेलाई पक्राउ गर्न दलित अगुवाको माग || दिक्तेलको थप एक महिलामा कोरोना पुष्टि, संक्रमित रहेको क्षेत्र शिल, || आज असार १५ तथा राष्ट्रिय धान दिवस, सांकेतिक रुपमा मनाइँदै, || आज असार १५ तथा राष्ट्रिय धान दिवस, सांकेतिक रुपमा मनाइँदै, || खोटाङमा थप ४ जनामा कोरोना संक्रमण देखियो, || खोटाङमा पनि देखियो सलह किरा, यसको नियन्त्रण कसरी गर्ने त ||

‘समृद्धि ल्याउन पूर्वाधारको गति बढाउनुपर्छ’

  • halesikhabar

त्रिभुवन विश्वविद्यालय र थाइल्याण्डको थामासात विश्वविद्यालयबाट अर्थशास्त्रमै स्नातकोत्तर गरेका गुरुप्रसाद न्यौपाने ऊर्जाका ज्ञाता हुन । ३० वर्ष नेपाल राष्ट्रबैंकमा काम गरेका न्यौपानेले राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको महाप्रबन्धक, राष्ट्रिय योजना आयोगका सल्लाहकारसम्मको जिम्मेवारी सफलतापूर्वक निर्वाह गरिसकेका छन् । उनले आफ्नो करियरलाई ऊर्जा क्षेत्रमा धकेलेको पनि २० वर्ष भइसकेको छ । २०५४ सालमा पाँचजनाले स्थापना गरेको अरुणभ्याली हाइड्रोपावर कम्पनीका तत्कालीन एक संस्थापक सदस्य न्यौपाने क्रियाशील ऊर्जा उत्पादक कम्पनीअन्तर्गत अपी पावर, रिडी हाइड्रो, रैराङ हाइड्रो, सिद्धकाली पावर लिमिटेडसहितका कम्पनी रहेका छन् । अहिले एक लाखभन्दा बढी सेयर होल्डर अरुण भ्यालीमा पुगेका छन् । ऊर्जा क्षेत्रका क्रियाशील न्यौपानेसँग पूर्वाधारका क्षेत्रमा भएको काम र यसको भूमिकामा केन्द्रित रहेर अन्नपूर्ण संवाददाता राजु बास्कोटाले गरेको कुराकानी:

सबै क्षेत्रमा देखिएको कमजोरी सरकारी नै हो नि ?

सरकारको माइन्ड सेट नै भएन । सरकारले कुन आयोजना बनाउने, कति समयमा बनाउने, कुन मोडेल अपनाउने, कसलाई प्राथमिकता दिने भन्ने विषय पनि तय गर्नुपर्छ । राजस्वको पैसा बैंकमा थुपारेर राख्ने अनि खर्च गर्न नसक्ने सरकारले त्यसको उपयुक्त विकल्प त दिन सक्नुपर्छ नि ।

सीएनआईएको पूर्वाधार समिटको उद्देश्य केमा केन्द्रित हुँदै छ त ?

हामीले सहजीकरण गर्ने र सरकारलाई असहजता भएको अवस्थामा सहज बनाउने हो । अघिल्लो पटकको पूर्वाधार समिटको निरन्तरता नै यो वर्षको हो । हामीले गर्ने भनेकै पूर्वाधार निर्माणको अनुभूति नै हो । अबको बाटो के हो त भन्ने नै हो । हामीले धेरै लामो समयसम्म जोखना हेरेर बस्ने हैन । कसले के के गर्न सकिन्छ, त्यो गर्दै जाऔं भन्ने हो । निरन्तर हाम्रो वकालत यही नै हो ।

त्यसो त ठूला पूर्वाधारमा निजी क्षेत्रको आँट किन देखिँदैन ?

अहिलेसम्म एउटै पनि पूर्वाधारको उल्लेख्य काम निजी क्षेत्रबाट किन भएन भन्ने पनि हाम्रो सरोकारको विषय हो । नेपाल सरकारले गर्ने भन्दै वर्षौंसम्म काम नै नगर्ने होइन । तराईमा अहिले रेलमार्ग निर्माणको विषय निकै अगाडि बढेको छ । त्यसमा नेपालीकै लगानीले बनाउने भन्ने विषयमा किन सोचिँदैन । विदेशीले बनाइदिने भनेर वर्षौंसम्म अल्झाइरहनुपर्ने कारण के ? यसको मतलब नेपाल सरकारले सबै प्रोजेक्ट बनाउन सम्भव छैन ।

पूर्वाधार केलाई मान्ने त ?

स्वास्थ्य, शिक्षा, यातायात, विमानस्थल, रेलमार्ग, सञ्चार, ऊर्जा, शहरी विकाससहितका अत्यावश्यक विषय पूर्वाधार हो । यसैलाई सहजीकरण गर्ने, निर्माण गर्दै जाने र सरकारले नीतिगत सहजता दिने भन्ने नै हो । जुन क्षेत्रको विकासले राज्य समृद्ध हुन सक्छ, त्यसैलाई पूर्वाधारको आधार मान्ने र निर्माण गर्दै पनि जानुपर्छ ।

नेपालको पूर्वाधारको अवस्थालाई कसरी हेरिरहनु भएको छ ?

सडकबाहेक अरू पूर्वाधार बन्न सकिरहेको छैन । नेपालमा पूर्वाधार निर्माणको अवस्था नै कमजोर छ । नेपाल सरकारकै बजेटबाट पूर्वाधार बनाउनुपर्छ भन्ने सोचाइ नै गलत छ । राष्ट्रिय प्राथमिकताका योजना बनाउने काम सरकारी बजेटबाटै बनाउनुपर्छ भन्ने अहिलेको सोचाइ नै ठीक भएन । यसले त कहिले बन्छ भन्ने पनि छैन । देशमा समृद्धि ल्याउने हो भने पूर्वाधारमा गति बढाउनै पर्छ ।

पूर्वाधार विकासमा कमजोरी कसको ?

हामीले सक्ने काम मात्रै गर्नुपर्छ । राज्य होस् वा व्यक्ति, स्रोतको सीमितता हुन्छ । सरकारले आफैंले पनि ग्रहण गर्न सक्नेभन्दा बढीको क्षमता खोज्नु भएन । नेपालमा सरकारको भूमिका नै स्पष्ट भएन । सरकार सडक खन्न जाने, रोड बनाउन जाने, हाइड्रो बनाउन जाने होइन । सरकारले त नीति नियम बनाउने हो । मेरो मतलब इच्छाशक्ति सरकारकै हुनुपर्छ । जस्तो काठमाडौं–तराई द्रुतमार्ग आर्थिक हिसाबले हेर्ने हो भने सहज नहोला तर सामाजिक रूपमा त यसको आवश्यकता छ । यसका लागि काम गर्न लगाउने र त्यसको लाभ हेर्ने होइन । यसको लाभ व्यक्तिलाई नहोला तर राज्यले हेर्ने हो भने निकै उपभोगी हुन्छ । डिजेल, टायर, समयको बचतबाट हेर्ने हो भने यो नगरी नहुने प्रोजेक्ट हो । यसको मतलब राज्यले एक्लै काम गर्छु भनेर पनि हुँदैन । उपयुक्त विकल्प पनि दिएर जानुपर्छ । पूर्वाधार विकासमा राज्यले सशक्तिकरण गराउने हो । आफैं गर्नै पर्दैन ।

महानगर, नगर, क्षेत्र, गाउँलाई नै जिम्मा दिनुपर्छ । सार्वजनिक निजी साझेदार (पीपीपी)मा जानुपर्छ । पीपीपीमा पूर्वाधार बनाउन दिँदा पनि रोजगारी हुन्छ, राज्यलाई तिर्ने विभिन्न दस्तुर, कर, रोजगारीले तिर्ने सेवा शुल्कसहितको फन्ड राज्यकै कोषमा आउँछ । लगानी निजीले गर्छ । यसो हुँदा राज्यले काम लगाउने र काम गर्नेको बीचमा राम्रो सम्बन्ध पनि हुन्छ । यसको मतलब सरकारले ड्राइभ गर्ने, काम निजी क्षेत्रलाई लगाउने गर्नुपर्छ । यो विधिबाट सरकारले स्वास्थ्य, शिक्षा, ऊर्जा, सडक सबै क्षेत्रमा काम गर्न सक्छ ।

ऊर्जा क्षेत्रमा तपाईंको कम्पनीको कामको अवस्था कस्तो छ ?

अहिले हामीले चारवटा प्रोजेक्टमा विद्युत् खरिद सम्झौता (पीपीए) गरिसकेका छौं । संखुवासभामा तीन मेगावाटको पिलुवा खोला, दुई दशमलव चार मेगावाटको रिडिखोला, धादिङको रैराङ पाँच सय किलोवाट, दार्चुलाको नाउँघाट आठ दशमलव पाँच मेगावाट अहिले सञ्चालनमा छ । हामीले अहिले १३ हजार नौ सय किलोवाट बिजुली उत्पादन गरेर नेशनल ग्रीडमा बेचिसकेका छौं । यी सञ्चालनमा भएको प्रोजेक्ट बाहेक निर्माणाधीन योजना तीनवटा छन् । कावेली २५ मेगावाट, रैराङ पाँच सय किलोवाट, इवाखोला १० मेगावाट, अपरखोला आठ मेगावाट गरी ४३ दशमल पाँच मेगावाट निर्माणाधीन अवस्थामा छन् । त्रिशूली गल्छीमा पनि हामीले काम गरिरहेका छौं । अपर चमेली पनि आउँदै छ । सबै गरेर हाम्रो समूहसँग करिब केही समयपछि तीनदेखि चार सय मेगावाट बिजुली पुग्छ ।

ऊर्जामा पनि पीपीपीको विषय आएको त थियो नि त ?

ऊर्जामा त सरकारको ध्यानै पुग्न सकेको छैन । बिजुली उत्पादनको काम भइरहेको छ, ट्रान्समिसन लाइन सुरु भएकै छैन । देशैभर ट्रान्समिसन लाइन नै नभईकन कसरी आउँछ बिजुली ? निर्माण गर्ने निकाय जम्मा एउट नेपाल विद्युत् प्राधिकरण मात्रै छ । यसले पनि आवश्यक ठाउँमा समेत काम गर्न सकेको छैन । यसमा पनि नेपालीलाई नदिने र विदेशीलाई निर्माण गर्न दिएर कमिसन खाने नेपालीको साँघुरो सोचाइका कारण २० औं वर्षसम्म पनि आयोजना पूरा नभएको अवस्था छ ।

प्रधानमन्त्रीले भर्खरै उद्घाटन गरेको खिम्ती ढल्केबर प्रसार लाइनको उद्घाटन गरे । खिम्तीबाट भक्तपुरसम्म १३२ केबीको सिंगल सर्किटसम्म त आउन सक्छ । भक्तपुरबाट प्रसार लाइन नै नभएका कारण यो बत्ती काठमाडौं आउने अवस्था भने छैन । दार्चुलाबाट अत्तरियासम्मको डबल सर्किट लाइन पनि १० वर्ष भइसक्यो अझै बनेको छैन । ट्रान्समिसन लाइनलाई पनि पूर्वाधार मानेर अगाडि जानुपर्छ । सरकारले आयोजनालाई होल्ड गरेर राख्ने होइन, जसको क्षमता छ उसैलाई दिनुपर्छ ।

सोलारमा पनि काम गर्दै हुनुहुन्छ नि ?

सोलारमा पनि काम गर्दै छौं । यो ग्रीड कनेक्टेड सोलार हो । हामीले नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले गरेको टेण्डरमा आवेदन दिएरै काम सुरु गरेका छौं । हामीले पाएको सोलारको काम अहिले २८ मेगावाटको हो । आठवटा सब स्टेशनमा जोड्ने गरी काम हुँदै छ । यसका लागि पीपीए हुन बाँकी छ । पीपीए हुनासाथ निर्माणको काम पनि अगाडि बढ्छ । अबको ९० दिनमै काम सुरु हुने र नौ महिनाभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने योजना छ ।

सोलार प्लान्ट जलविद्युत्भन्दा कत्तिको महँगो हुने रहेछ ?

जलविद्युत्भन्दा निर्माण गर्दा सोलार महँगो हुन्छ । यसको विद्युत् उत्पादन पनि आधा कम हुन्छ । राति र साँझ चल्दैन । सूर्यको प्रकाश हुँदा मात्रै राम्रोसँग चल्छ । यसको उद्देश्य दिउँसो सञ्चालन गर्ने र कार्यालय चलाउने हो । सोलार सञ्चालन भएका बेला जलविद्युत्को पानी जोगाउने र रातिका लागि प्रयोग गर्न सकिने नै यसको अवधारणा हो । अहिलेको सोलार नयाँ प्रविधिको हो । यसका लागि सरकारले नै जग्गा दिने हो भने पनि निकै राम्रोसँग काम गर्न सकिन्छ । एक मेगावाटको सोलार राख्न करिब साढे चार बिघा जग्गा आवश्यक पर्छ ।अन्न्पूर्ण दैनिकबाट साभार

रमन वन असार २८ खोटाङ ,खोटाङको धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल...

रमन वन असार २८ खोटाङ-खोटाङको साकेला गाउँपालिका–२ रतन्छाका चार युवाले...

रमन वन असार २७ खोटाङ,खोटाङको हलेसी तुवाचुङ नगरपालिकाले एकल महिला...

रमन वन असार २७ ओखलढुङ्गा, ओखलढुंगाका वन्यजन्तुपीडित १६ जना किसानले...

रमन वन असार २७ उदयपुर, बर्खामास सुरु भएसँगै लगतारको पानीले...

रमन वन असार २७ खोटाङ,खोटाङको दिक्तेल बजारमा दलित संघर्ष समितिले...

दावा जाङ्बु शेर्पा असार २७ खिजीदेम्बा-सय पर्यटकीय गन्तव्य सूचिमा परेको...

रमन वन असार २७ खोटाङ, खोटाङमा विध्युत अवरुद्ध भएको छ...

रमन वन असार- २६ खोटाङ-सुनकोशीको पानी लिफ्टिङ प्रविधिबाट बतासेको भण्डारेघाटको...

जिवन चाम्लिङ राई असार २६ खोटाङ, खोटाङको जन्तेढुंगा गाउपालिकास्थित...

रमन वन असार २६ खोटाङ,खोटाङको ऐसेलुखर्क गाउँपालिका–२ बादेलस्थित बिस्काम खोलाको...

रमन वन -असार २५ खोटाङ, मनसुन सक्रियभएसँगै दिन रात...

जिबन चाम्लिङ राई असार २५ खोटाङ,खोटाङमा नेपाली कांग्रेसको शुभेच्छुक संस्था...

दावा जाङ्बु शेर्पा- असार २३-ओखलढुङ्गा -खिजीदेम्बा नेपाल सरकाले घोषणा...

रमन वन असार २३ खोटाङ, खोटाङको दिप्रुङचुइचुम्मा गाउपालिकाले शिक्षा क्षेत्रलाई...

रमन वन हलेसी एफ एम असार २३ खोटाङ, खोटाङको केपिलासगढी...

रमन वन असार २३ ओखलढुंगा, ओखलढुंगाको लिखु गाउँपालिकाका एक...

रमन वन असार २३ उदयपुर,नेत्र बिक्रम चन्द ‘बिप्लव’ समूहका पूर्व...

रमन वन असार २३ खोटाङ, खोटाङमा बाँदर आतंकबाट किसानहरु हैरान...

रमन वन असार २३ उदयपुर, उदयपुरमा जंगली हात्तिको आतंक बढेको...

सुबास दर्नाल, असार २२-सोलुखुम्बु - छुवाछुत कसुरमा सोलुदुधकुण्ड नगरपालिका ९...

रमन वन असार २२ खोटाङ, खोटाङको दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउपालिकाले शिशु...

रमन वन असार २२ खोटाङ, खोटाङमा बाँदर आतंकबाट किसानहरु हैरान...

रमन वन असार २२ खोटाङ,खोटाङको ऐसेलुखर्कमा लामो समयदेखि टेलिफोन ...

रमन वन असार २० -खोटाङ,खोटाङको दिक्तेलरुपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाबाट रोजगारीका लागि...

रमन वन असार २० खोटाङ,विश्वप्रशिद्ध त्रिधार्मिक स्थलको रुपमा परिचित हलेसी...

रमन वन असार २० खोटाङ, खोटाङको खोटेहाङ गाउपालिकामा ९ जनाको...

रमन वन असार २० खोटाङ, खोटाङको खोटेहाङ गाउँपालिकामा स्थानिय...

रमन वन असार २० खोटाङ, खोटाङका पत्रकार दमन राईले पुरस्कार...

रमन वन, असार २० खोटाङ,खोटाङको खोटेहाङ गाउँपालिकाका एक अग्नि पिडितलाई...

सुनिल विष्ट असार २० खोटाङ,खोटाङ भित्रिने स्थानीयलाई पिसिआर परिक्षणको रिपोर्ट...

रमन वन,असार १८ खोटाङ-खोटाङमा हालसम्म ४७५ जनाको पिसिआर परिक्षण गरिएको...

सुवास दर्नाल सोलु एफ एम सोलुखुम्बु, नेपाल रेड क्रस सोसाईटी...

रमन वन असार १७ खोटाङ,उदयपुर जिल्ला त्रियुगा नगरपालिका वडा नं....

सुवास दर्नाल सोलु एफ एम सोलुखुम्बु- सोलुखुम्बुका दलित समुदायका अगुवाहरुले...

हलेसी एफ एम रमन वन असार १६ खोटाङ,खोटाङको दिक्तेल रुपाकोट...

रमन वन -असार १५ हलेसी एफ एम- खोटाङ, आज राष्ट्रिय...

रमन वन असार १५ हलेसी एफ एम खोटाङ, आज राष्ट्रिय...

रमन वन हलेसी एफ एम असार १४ खोटाङ, खोटाङमा चार...

हलेसी एफ एम रमन वन असार १४ खोटाङ। भारतबाट तराई...